Louise Héger

(bron: Eline Sciot "J'ai soif d"un grand ciel", 2010)

Afgelopen dinsdag organiseerden de bib van Ronse, de Geschiedkundige Kring van Ronse en de kunstacademie een eerste van twee lezingen n.a.v. Erfgoeddag. 
Kunsthistorica Eline Sciot (momenteel werkzaam in het Afrikamuseum in Tervuren) liet haar licht schijnen over de vrouwelijke Brusselse landschapsschilder Louise Héger. Onder de titel J'ai soif d'un grand ciel belichtte ze haar werk en leven aan de hand van het brievenarchief dat het Museum voor Schone Kunsten in Gent beheert. Behalve de levensloop en werken van Héger, kwamen de persoonlijke én maatschappelijke context waarin ze eind negentiende en vooral begin twintigste eeuw schilderde, aan bod. Er was niet alleen de reeds bekende barrière waar vrouwelijke kunstenaars, die pas recent meer aandacht beginnen te krijgen, mee worstelden: weinig scholingsmogelijkheden, weinig expositiekansen, weinig aandacht en door mannen vaak in een hoekje van "amateurisme" geduwd. Ze had als ongetrouwde vrouw ook een reputatie als eerbare vrouw hoog te houden, wat ervoor zorgde dat ze lange tijd steeds een man als chaperone nodig had om te gaan schilderen (in open lucht, zoals toen voor landschapsschilders de gewoonte werd). Ook bezoeken aan mannelijke collega's en hun ateliers waren niet evident. 
De kunsthistorica slaagde er in deze lezing goed in om een beeld te schetsen van die maatschappelijke context (naast persoonlijke factoren die een invloed hadden op de carrière van Louise Héger) en dat vormt ongetwijfeld een mooie instap voor het verhaal dat de tweede lezing, volgende donderdag, zal brengen.

 Route des pêcheurs à Coxyde
(Bron: Collectie NAVIGO Visserijmuseum)

 

Op donderdag 30 april zal Pieter-Jan Lachaert het artistieke parcours van de Ronsese Elisa Maréchalle belichten. Ook deze lezing is gratis, je dient wel vooraf in te schrijven. Alle informatie vind je hier. 

Huiselijke zorgen

Een vrouw staat met gekruiste armen peinzend en ook wat meewarig te kijken: het beeld kijkt uit op het Jean-Baptiste Mouroitplein over het kleine parkje richting De Hoge Mote (met het MUST). Dit bronzen beeld is het werk Huiselijke zorgen van de bekende beeldhouwer en schilder Rik Wouters (1882-1916). Het beeld werd in twaalf exemplaren gegoten en staat onder meer ook in Mechelen, Antwerpen, Den Haag en zelfs Buenos Aires. Model voor het beeld stond Wouters' vrouw Nel (Duerinckx), die voor altijd zijn muze zou blijven. 
Hoewel uit Nels relaas van het ontstaan van het werk niet blijkt dat ze in die pose gekweld werd door huiselijke zorgen, is de titel treffend en is de uitgebeelde pose herkenbaar als die van een huisvrouw en moeder die zich om de dagelijkse beslommeringen bekommert.

Wie recht voor het parkje staat, kan niet naast het beeld kijken en evenmin naast de bomen die de aandacht trekken, zoals de gele trompetboom.

Malanderpark

Wie Ronse vanaf Oudenaarde binnenrijdt, wordt net voor hij vergast wordt op een magnifiek uitzicht vanaf de afzink op de Kruisstraat, nog eerst verleid met een blik op het Malanderpark, officieel het de l'Arbre de Malanderpark. Al is verleid misschien een iets te genereuze omschrijving gezien het park bij momenten (zoals nu wanneer de wilgen net geknot zijn) een wat troosteloze en armoedige aanblik biedt. 
Nochtans heeft het enkele troeven die nu nog onvoldoende uitgespeeld worden om ook een toeristische attractie te vormen. Wellicht heeft de ligging langs een drukke invalsweg met vrijwel geen enkele parkeergelegenheid daar ook mee te maken. 

De grond was oorspronkelijk een zandwinningsgebied voor de stad Ronse, tot die halfweg de vorige eeuw geschonken werd door de kasteelheer van het even hogerop gelegen kasteel de Malander (tegenwoordig aan de overzijde van de Kruisstraat). Deze Louis de l' Arbre de Malander is de grootvader van Isabelle de Malander, die in 1971 de Liechtensteinse prins Filips huwde. In 1951 ontwierp tuinarchitect René Pechère er de basis van de huidige tuin. In 2008 was het echter al in die mate achteruitgegaan dat volgens de Vlaamse bouwmeester het oorspronkelijk ontwerp niet meer zichtbaar was an sich, dat de originele planten en bomen wildgegroeid of zelfs verdwenen waren en dat ook het schitterende uitzicht belemmerd werd door hoge bomen. Het project tot de opmaak van een herwaarderings- en inrichtingsplan werd echter geannuleerd.

Tegenwoordig kan je gelukkig toch nog wat terugzien van het ontwerp, is het uitzicht enigszins hersteld en tref je nog steeds op het hoogste punt een gedenksteen met zonnewijzer.

René Pechère, die het park aanlegde, was een invloedrijk tuinarchitect. In Ronse stond hij in voor de heraanleg van het kloosterpand aan het Kaatsspelplein, nabij de Sint-Hermescrypte. Verder ontwierp hij o.a.:
- de tuin van het Belgisch paviljoen op de Wereldtentoonstelling Parijs 1937
- de tuinen van de kasteeldomeinen van Beloeil en Argenteuil
- het bovenste gedeelte van de Kruidtuin in Brussel
- in grote mate het uitzicht van de terreinen van Expo '58  
- de tuin van het Rijksadministratief Centrum in Brussel, in 2008 per ongeluk afgebroken maar in 2014 heraangelegd

Polyfonie

Echt beroemd kan je hem niet noemen, maar voor wie thuis is in de (muziek)geschiedenis is de in Ronse geboren Cypriaan De Rore toch een momument. Deze zestiende-eeuwse componist stond bekend als één van de vertegenwoordigers van de vijfde generatie van de Franco-Vlaamse School in de polyfonische muziek. Vooral zijn madrigalen zijn geroemd. Met zijn composities had hij een sterke invloed op de Renaissance en de Italiaan Claudio Monteverdi noemde hem als zijn belangrijkste invloed.
Aan de zijkant van de Sint-Hermesbasiliek vind je nog steeds zijn grafsteen, hoewel hij in Parma stierf.

Tien jaar geleden vierde Ronse de 500e verjaardag van De Rore met een groots festival en nu vieren ze opnieuw, komend (Pinkster)weekend. CC De Ververij belicht zijn leven (waarover weinig bekend is) en werk met lezingen, open repetities en concerten. Het volledige programma vind je hier. 

Sierk Masjiek

Even waande ik me gisteren terug in (een kleine versie van) Gent. Het gratis festivalletje Sierk Masjiek, een festival van de verwondering, verbeelding en verbazing, richtte zich vooral tot kinderen maar ook voor volwassenen was er genoeg leuks te zien. Het deed me allemaal een beetje denken aan MiraMiro, het straattheaterfestival tijdens de Gentse Feesten dat me elk jaar weet te bekoren.

Dat Gents gevoel werd alleen maar groter bij de eerste act die je zag als je het buitenterrein van CC De Ververij betrad: poppentheater Pedrolino bracht er een voorstelling van Pierke Pierlala. Het vervulde me van intens genot en ook wel een beetje heimwee om het Gents en die typische Pierke-humor te horen.

Verder waren er allerlei installaties (een houten speeltuin), kleine voorstellingen (een mobiel dokterskabinet voor "kwakzalverij en kakadorissen", De Spierderij -waarover straks meer-, een mobiel orkest en twee vreemd uitgedoste figuren die in interactie gingen met het publiek,...). Kinderen konden zich laten grimeren of bij Madame Chapeau gekke hoeden laten aanmeten.

Toen de voorstelling van De Spierderij (een wedstrijd "om ter sterkst" tussen een kind en een volwassene) begon, werd ik toch wel uitgekozen als Chinese vrijwilliger om mee te doen, zeker. Het was best wel een grappige voorstelling en het was leuk om mee te doen en uiteraard won het kind na 3 proeven (dat is nu eenmaal een ongeschreven regel van dit soort straattheater).

Streetart (1)

In Ronse is heel wat streetart te zien. Af en toe zullen we u hier een mural voorstellen. Vandaag beginnen we alvast met deze van Djoels.
Het is een portret van Manou Kersting, een Belgisch-Nederlandse acteur die we vooral kennen van Matroesjka's, Crimi clowns, Aspe, Knielen op een bed violen (de verfilming van het prachtige boek van Jan Siebelink), Cordon en heel wat kleinere rollen in de meest uiteenlopende series. Hij is ook in het theater erg actief, niet enkel als acteur maar ook als regisseur.
Djoels is een Westvlaamse tattoo- en graffitikunstenares, gespecialiseerd in portretten en realistisch werk.
Je kan dit graffiti-portret bewonderen op de binnenkoer van de lesplaats van Ligo (volwassenenonderwijs) in de Alexandre-Louis Vanhovestraat (nummer 36).

Komt kijken en luisteren!

Als kind werden we door onze ouders vaak meegenomen naar het Citadelpark in Gent.  Hoofdattractie was steevast het voederen van de eendjes (niemand maakte zich in die tijd bedenkingen over de gevolgen voor de eenden) in één van de vijvers in het park. Een opmerkelijke locatie was ook de kiosk aan de kant van de ring rond Gent. Die sprak tot onze verbeelding, we zagen er immers nooit optredens of zo, het was toen vooral een verheven speellocatie voor de kinderen. Op latere leeftijd heb ik ter gelegenheid van één of andere festiviteit wel eens een fanfare of harmonie er zien optreden, zoals dat vaker gebeurde in de kiosk op de Kouter. 

Kiosk Citadelpark (foto: stad Gent)

Pas op volwassen leeftijd ontdekte ik dat ook Ledeberg, waar ik opgroeide (en ook later nog veel van mijn volwassen jaren zou wonen), ooit zo'n kiosk had, op het kerkplein (thans Ledebergplein). Dat is nog duidelijk te zien op oude ansichtkaarten.

Kiosk Ledeberg (oude postkaart, stad Gent)

In het Bruulpark in Ronse staat tevens een exemplaar, prominent in het midden van het grasveld. Het Bruulpark werd tijdens het Franse bewind aangelegd als promenade en heette toen nog L'Esplanade.  In het midden  van de 19e eeuw verscheen de oorspronkelijke kiosk, naar een ontwerp van architect Jean Baptiste Royers, ooit de stadsarchitect van Ronse en docent aan de academie. Het huidige exemplaar werd in 1966 gebouwd, boven de elektriciteitskast die je onder de trap kan zien. Architect J. Deweerdt tekende voor dit ontwerp. Opmerkelijkste kenmerk van de kiosk is het dak, aan de binnenkant bekleed met hout en in een atypische vorm als ik het vergelijk met de andere stadskiosken die ik al ooit zag.

Concerten zag ik er nog niet (ik meen me wel te herinneren dat er sinds ik hier kwam wonen, minstens één keer iets gepland was waar ik echter niet naar gaan kijken ben) en dus zie je hier vooral kinderen spelen, zoals dat ook in de kiosk van het Citadelpark het geval was (en vermoedelijk nog steeds is).

Het voetbalhart klopt hier niet meer (deel 1)

Als kind was de eerste voetbalwedstrijd waar mijn vader mij mee naartoe nam, als ik me goed herinner, een thuismatch van AA Gent tegen SK Beveren. We mochten als kinderen in de staantribune rechtover de hoofdtribune, in de box die soms voorbehouden was voor de televisie, als die de match toonden. Gent speelde toen nog in tweede klasse, dus was die leeg. Leuk detail: in de krant (Het Volk) stond een foto van de match genomen tijdens een fase rond de middellijn en op de achtergrond kon je mij en mijn broer zien zitten (amper herkenbaar natuurlijk).
Voetbal is altijd een belangrijk deel van mijn leven gebleven en hoewel ik allesbehalve een fanatieke supporter ben, blijft AA Gent toch in mijn hart. Maar ik kan ook genieten van andere ploegen en andere stadions. Enkele jaren geleden, toen we het huis hier net gekocht hadden, ging ik met mijn beste vriend naar de bekerwedstrijd van KSK Ronse tegen Racing Genk. Voor de Ronsenaren was deze loting in de Croky Cup natuurlijk een buitenkans, maar sportief maakten ze niet echt kans, zoals ook zou blijken. De sfeer in het stadion was echter geweldig.
KSK Ronse is intussen opgegaan in fusieclub KSK Vlaamse Ardennen, met KVV Vlaamse Ardennen uit Maarkedal maar nu spelend in het stadion van KSK Ronse. KSK Ronse was zelf een fusieclub, van AS Renaissienne en FC Renaissienne, sinds 1987. 

Vandaag hebben we het over het oude stadion van ASSA Ronse, zoals de club in het Nederlands heet. Ze speelden in het Maurice Vandewielestadion, gelegen aan de Viermaartlaan. Het stadion is niet meer in gebruik en wordt (of werd?) verkocht maar soms kan je er toch nog een kijkje nemen (als is het strikt genomen verboden want privé eigendom). 

 

Veel blijft er niet meer over: je ziet een hoog grasveld waarin nog 2 doelen staan en de hoofdtribune, met zwarte en groene verf, verkeert in niet al te beste staat meer. Bovendien staat er intussen al wat begroeiing voor. Maar toch krijg je een idee van hoe voetbalfans hier hun ploeg hebben aangemoedigd. Ooit was dat zelfs tot in tweede klasse en ooit speelde een zekere Raymond Goethals bij de club.
Veel meer informatie over het stadion, zijn geschiedenis (en dat van de club) kan je hier vinden. En in een later te publiceren deel 2 gaan we op zoek naar het voormalige stadion van FC Ronse, het Parc Lagache, waar nu tennis- en padelvelden zijn.

Ronssies, een dialect als geen ander

Naar het schijnt is het Ronsisch dialect (of "Ronssies" zoals dat hier dan heet) net als Gents een dialect dat een heel bijzondere plaats inneemt binnen de Vlaamse dialecten. Terwijl de meeste dialecten heel erg verwant zijn binnen eenzelfde regio, geldt voor beide dialecten dat ze een heel unieke mengelmoes zijn. De historische ontstaangeschiedenis met de verschillende invloedssferen doorheen de geschiedenis én de komst van heel wat arbeiders van heinde en verre voor de textielindustrie, zouden hiervoor verantwoordelijk zijn.
Binnen de stedelijke cultuurraad werd in 2011 de werkgroep 't Ronssies Geklapt opgericht om het dialect te herwaarderen, te beschermen en te promoten.
Eén van de meest zichtbare elementen daarvan is het beeldje dat je hierboven al zag. Het stelt "Buuntsies Neutsies" voor, de bijnaam van Julien Deraedt, die in de vorige eeuw zijn gepofte erwtjes aan de man bracht bij voetbalwedstrijden en andere activiteiten. Hij staat symbool voor het dialect en naar het schijnt brengt even over het hoofd wrijven van het beeldje geluk. Hij staat afgebeeld met de mand waarmee hij door de stad trok. Je vindt het beeldje in het centrum , aan De Vrijheid, het gebied nabij de Sint-Hermesbalisiek. Over de geschiedenis van dat stadsdeel zal ik het later nog wel eens hebben.

De "buuntsies" worden overigens nog steeds gemaakt, door Marnic Torque, en je kan ze niet alleen kopen bij de toeristische dienst maar in heel wat cafés staan ze naast chips en een kaasje op het menu.
Zoals ik al eerder vertelde, ben ik dan wel een Gentenaar van geboorte, ben daar opgegroeid en heb daar een groot deel van mijn volwassen leven gewoond, maar wellicht doordat mijn ouders uit de omliggende streek waren (Beervelde en Lochristi) spraken wij geen Gents en ik ben dat dialect dan ook niet machtig. Ik luister er wel graag naar en kan genieten van b.v. de liedjes van Walter De Buck in het Gents (waarvan vele eigenlijk door volkszanger en notoir socialist Karel Waeri zijn geschreven bijna een eeuw eerder). Het dialect hier in Ronse kan ik uiteraard zeker niet en het klinkt in mijn oren inderdaad als een vreemde mix van Westvlaamse, Brabantse en nog een hele hoop andere klanken. Leuk is wel dat aan heel wat winkels een bordje hangt met een Ronsisch dialectwoord dat verbonden is met het soort winkel waar je langsloopt.

Plons!

Deze week las ik dat het oud zwembad van Ronse te koop staat. Het gebouw in de Engelsenlaan was nog in gebruik toen we ons huis kochten, maar kort erna werd het gesloten omdat ter hoogte van het sportcomplex 't Rosco, waar ook het voetbalstadion van toen nog KSK Ronse staat, een nieuw zwembad in gebruik werd genomen. Dat laatste kende echter wel wat hindernissen want er was een gigantisch waterlek waardoor het opnieuw maanden gesloten was.

Sinds het op 30 juni 2019 sloot, staat het gebouw er leeg en ietwat verkommerd bij. In de zomer van 2020 deed het nog even dienst als locatie voor het kunstproject Salon des Artistes (samen met het oude postgebouw op de Grote Markt). Oorspronkelijk waren er plannen om het in te richten voor de jeugd, maar die vage plannen werden dus afgevoerd en nu kan je het zwembad kopen voor minimum 350.000 euro. Er gelden enkele voorwaarden: de laanstructuur én het oorlogsmonument aan de ingang moeten behouden blijven, de toegang tot het achterliggende park moet gevrijwaard blijven en er mogen maximaal vier bouwlagen komen. Retail mag er niet komen, het is de bedoeling dat het een woonfunctie krijgt.